Αγαπημένε μου αναγνώστη γεια σου. Είναι καιρός τώρα που θέλω να γράψω ένα άρθρο για την ανάπλαση της λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας αλλά όλο κάτι γίνεται και το αναβάλλω. Σαν κάτι μέσα μου να αντιδρά και να μη θέλει να ασχοληθεί με αυτό το σάγκα. Μια απλή ανάπλαση μισού χιλιομέτρου, ξεκίνησε ως ένα ακόμη πείραμα του πρώην δημάρχου Αθηναίων και συνεχίζεται ως ανούσια πολιτική κόντρα ανάμεσα στην κυβέρνηση και τον νυν δήμαρχο, ταλαιπωρώντας πέντε χρόνια τώρα τους κατοίκους της πόλης. Ήμαρτον ρε μάγκες!

Την προηγούμενη εβδομάδα κυκλοφόρησαν στον τύπο άρθρα που αναφέρουν ότι η οδός θα παραδοθεί σε «λίγες ημέρες» στην κυκλοφορία. Βέβαια τα ίδια έγραφαν και στα τέλη Αυγούστου 2025 και ακόμα εδώ είμαστε… Προχτές που πέρασα από το σημείο για μια τελευταία αυτοψία δεν είδα μεγάλες αλλαγές σε σχέση με τις αρχές του έτους πάντως, οπότε κρατάω μικρό καλάθι σαν την κοκκινοσκουφίτσα.

Καταρχάς πρέπει να δηλώσω ότι είμαι από αυτούς που διαφωνούν με την πεζοδρόμηση της λεωφόρου. Πριν με πάρεις με τις πέτρες, δεν είναι ότι διαφωνώ γενικώς με τις πεζοδρομήσεις κεντρικών περιοχών – κάθε άλλο. Διαφωνώ με τις αχρείαστες και πανάκριβες αναπλάσεις δρόμων που είναι ήδη μια χαρά και εξυπηρετούν και με το παραπάνω τις ανάγκες μετακίνησης των πεζών. Λέγε με και μεγάλο περίπατο… Όπως η Πανεπιστημίου, έτσι και η Όλγας είναι από τις ελάχιστες λεωφόρους της Αθήνας που έχουν μεγάλα και άνετα πεζοδρόμια. Αντί να κοιτάξουμε να βελτιώσουμε τις τρισάθλιες συνθήκες μετακίνησης των πεζών στο υπόλοιπο 99% της πόλης, με τα διαλυμένα πεζοδρόμια του ενός μέτρου, τις απαράδεκτες διαβάσεις και την πλήρη κυριαρχία του Ι.Χ. ολούθε, σπαταλάμε πολύτιμους πόρους και φαιά ουσία στην ανάπλαση οδών που δεν έχουν κανένα πρόβλημα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά με τα ατέρμονα έργα και τις ασκήσεις επί χάρτου επιβαρύνουμε περαιτέρω το κυκλοφοριακό που είναι ούτως ή άλλως στα κόκκινα, χειροτερεύοντας κι άλλο τις συνθήκες μετακίνησης για όλες τις κατηγορίες μετακινουμένων (δηλαδή και των χρηστών ΜΜΜ) στο παρακείμενο οδικό δίκτυο. Ε, αυτό με φρικάρει αγαπημένε μου αναγνώστη!

Η κληρονομιά του Μπακογιάννη

Όταν λοιπόν βγήκε ο Δούκας το 2023 και είπε ότι θα ανοίξει την Όλγας στα οχήματα, τερματίζοντας τους χρωματιστούς πειραματισμούς του Μπακογιάννη, ομολογώ ότι χάρηκα. Βλέποντας μάλιστα τη σπουδή που ακολούθησε για την ολοκλήρωση της ανάπλασης της Πανεπιστημίου στο τμήμα προς Ομόνοια στο τέλος του 2023, σκέφτηκα ότι όπου να ‘ναι θα τελειώνουμε και με αυτή την ανοιχτή πληγή της πόλης. Αμ δε… Άλλα δύο χρόνια πέρασαν και η ομηρία του κέντρου συνεχίστηκε, με τα Ι.Χ., τα λεωφορεία και τα τρόλεϊ να κάνουν κανονικά την περιπορεία τους μέσω των οδών Αθ. Διάκου και Βούρβαχη, 500 και 700 μέτρα παρακάτω, αντίστοιχα. Την υπέροχη εμπειρία της γύρω γύρω όλοι οδήγησης σε αυτούς τους δρόμους σου την περιέγραψα γλαφυρά σε παλιότερο άρθρο, τον Οκτώβριο του 2024. Την ταλαιπωρία στο τρόλεϊ τη φαντάζεσαι – ή τη γνωρίζεις από πρώτο χέρι. Αυτοί που σιχτίρισαν επίσης πολύ είναι οι κάτοικοι της Πλάκας, που πρέπει να κάνουν τον γύρο του Συντάγματος για να φτάσουν σπίτια τους. Παρακάτω θα δούμε τη μεσοβέζικη λύση που δόθηκε τελικά για την περίπτωσή τους από τη νέα δημοτική αρχή.

Το άνοιγμα της οδού και οι αντιδράσεις

Με τα πολλά, φτάσαμε στο καλοκαίρι του 2025, όπου το δημοτικό συμβούλιο Αθηναίων ενέκρινε κατά πλειοψηφία τη μετατροπή της Όλγας σε οδό ήπιας κυκλοφορίας με βάση το πόρισμα κυκλοφοριακής μελέτης που εκπονήθηκε ειδικά για το θέμα. Η ρύθμιση βέβαια προβλέπει «κουτσουρεμένη» κίνηση των οχημάτων στα δύο ρεύματα κυκλοφορίας, καθώς απαγορεύει την αριστερή στροφή από την Όλγας προς την Αμαλίας στην κάθοδο και προς τη Βασ. Κωνσταντίνου στην άνοδο. Για τον λόγο αυτό προβλέφθηκε η δυνατότητα αναστροφής των Ι.Χ. στο ρεύμα ανόδου της Αμαλίας ώστε να εξυπηρετείται η πρόσβαση των κατοίκων της Πλάκας (περισσότερα στη συνέχεια).

Αμέσως άρχισαν τα όργανα, με την κυβέρνηση να βάζει φρένο στην απόφαση, η οποία κατά πώς φαίνεται απαιτεί το πράσινο φως τριών συναρμόδιων υπουργείων –Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Υποδομών και Μεταφορών και Πολιτισμού– και την αντιπολίτευση να καταγγέλλει σύσσωμη εκδικητικές πρακτικές της κυβέρνησης κατά του δήμου Αθηναίων. Πρωτοστάτης το πάντα ευαίσθητο υπουργείο Πολιτισμού, που δεν σηκώνει μύγα στο σπαθί του όταν εντοπίζονται αρχαία και δεν μπορεί να αφήσει να κυκλοφορούν οχήματα δίπλα στα σκάμματα της Όλγας που επιχειρεί να αναδείξει. Να έδειχναν την ίδια ευαισθησία και στο μετρό Θεσσαλονίκης…

Οι αντιδράσεις του κόσμου ήταν ποικίλες. Οι κάτοικοι του Παγκρατίου, που θίγονται από το κλείσιμο της λεωφόρου, τάσσονται όπως είναι αναμενόμενο υπέρ του ανοίγματός της – τουλάχιστον όσοι παρευρέθησαν στο συμμετοχικό εργαστήριο που οργάνωσε ο δήμος τον περασμένο Σεπτέμβρη (εδώ θα έλεγα ένα μεγάλο μπράβο στον δήμο μιας και δεν συνηθίζονται τέτοια δημοκρατικά σκηνικά στη χώρα μας, αλλά κρατάω και μια επιφύλαξη γιατί κάτι μου λέει ότι ο δήμος επιθυμούσε απλά μια δημόσια υποστήριξη από τον κόσμο σε ένα ζήτημα που ήξερε ότι οι περισσότεροι ήταν υπέρ). Έμπειροι πολεοδόμοι και συγκοινωνιολόγοι τάσσονται υπέρ της πλήρους πεζοδρόμησης, με το επιχείρημα ότι η Όλγας δεν είναι σημαντική οδική αρτηρία (συγγνώμη αλλά εδώ θα διαφωνήσω), και ότι οι ίδιες αντιδράσεις παρατηρούνται πάντα όταν πρόκειται για πεζοδρομήσεις κεντρικών οδών – λέγε με και Δ. Αρεοπαγίτου στα προ-ολυμπιακά χρόνια και Ερμού στα 90s (εδώ έχουν σίγουρα δίκιο όπως αποδεικνύεται και εκ του αποτελέσματος).

Εγώ μάγκες μου τα θεωρώ κάπως προσχηματικά όλα αυτά, κουβέντα να γίνεται και δουλειά να μην γίνεται. Τέλος πάντων, για να μη μακρηγορώ άλλο (αργά το θυμήθηκα), πάμε να δούμε τι σκατά προβλέπει η περίφημη μελέτη του δήμου Αθηναίων όπως παρουσιάζεται στα ειδησεογραφικά σάιτ και, ακολούθως, το σχετικό φωτογραφικό υλικό της ανάπλασης που εξασφάλισε για τα μάτια σας μόνο η κάμερα του παραδρόμου. Όσοι/όσες βαριέστε να διαβάζετε λεπτομέρειες για τα κυκλοφοριακά και σας αρέσουν μόνο οι εικόνες (φτου σας, είμαι σίγουρος ότι μικροί διαβάζατε μόνο κλασικά εικονογραφημένα), μπορείτε να κάνετε σκιπ την επόμενη ενότητα και να πάτε κατευθείαν στις φωτογραφίες στο τέλος…

Οι νέες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις

Το λοιπόν, η κυκλοφοριακή μελέτη του δήμου προβλέπει τρεις βασικές αλλαγές. Καταρχάς, η λεωφόρος μετατρέπεται σε οδό ήπιας κυκλοφορίας, με:

• διευρυμένο πεζοδρόμιο στην πλευρά του Ζαππείου,
• αμφίδρομη κίνηση τραμ στην πλευρά των στύλων του Ολυμπίου Διός (όπως ίσχυε ως τώρα),
• ενιαία, μονή λωρίδα κίνησης Ι.Χ., λεωφορείων και τρόλεϊ στο ρεύμα καθόδου (από το Καλλιμάρμαρο προς την Αμαλίας),
• κυκλοφορία Ι.Χ. (όχι όμως και λεωφορείων-τρόλεϊ) παράλληλα με τη γραμμή του τραμ στο ρεύμα ανόδου (από την Αμαλίας προς το Καλλιμάρμαρο),
• απαγόρευση αριστερών στροφών και στα δύο άκρα της Όλγας, τόσο προς την Αμαλίας στην κάθοδο, όσο και προς τη Βασ. Κωνσταντίνου στην άνοδο, και
• διατήρηση της απαγόρευσης αριστερής στροφής, για όλα τα οχήματα πλην του τραμ, από την Αμαλίας και από την Αρδηττού προς την Όλγας.

Δεν κατάφερα να βρω την κυκλοφοριακή μελέτη στο σάιτ του δήμου Αθηναίων, οπότε σου παραθέτω τα σχέδιά της όπως τα βρήκα σε άρθρο του reader.gr, στο οποίο μπορείς να διαβάσεις και βασικές πληροφορίες για τη μεθοδολογία και τις βασικές εκτιμήσεις της μελέτης, τις οποίες δεν θα παραθέσω εδώ για λόγους οικονομίας χώρου. Παλιοποιότητα οι εικόνες, δεν βαριέσαι, τη δουλειά τους την κάνουνε.

Κατά δεύτερον, καθιερώνεται η δυνατότητα αριστερής στροφής για όλα τα οχήματα (σήμερα αφορά μόνο τα λεωφορεία και τρόλεϊ) από την Αθ. Διάκου προς την Αρδηττού. Λογικό, εφόσον δεν τα αφήνουν να στρίψουν από την Αμαλίας προς την Όλγας, αθλιότης κατά τη γνώμη μου καθώς επιβαρύνει κι άλλο τον κόμβο Αρδηττού/Καλλιρρόης – Βουλιαγμένης/Αθ. Διάκου. Αντίστοιχα, καταργείται η απαγόρευση δεξιάς στροφής των οχημάτων από την Αρδηττού προς την Αθ. Διάκου, ώστε να επιτρέπεται η προσέγγιση της Πλάκας σε συνδυασμό με τη δυνατότητα αναστροφής επί της Αμαλίας στη συνέχεια (βλ. την επόμενη παρέμβαση). Λογικό και αυτό εφόσον δεν επιτρέπεται η αριστερή στροφή από Όλγας προς Αμαλίας, μπλέξιμο χωρίς λόγο θα πω εγώ αλλά δεν βαριέσαι, από τη στιγμή που γίνεται χωρίς να επιβαρύνει τις φάσεις σηματοδότησης του κόμβου Αρδηττού/Καλλιρρόης – Βουλιαγμένης/Αθ. Διάκου, ας πάει το παλιάμπελο.

Τρίτον και μακρύτερον, προβλέπεται η δημιουργία αριστερής στροφής από την Αμαλίας προς την Πλάκα, για να εξυπηρετηθούν οι κάτοικοι της περιοχής που αναγκάζονταν να κάνουν τον γύρο του κόσμου από τη στιγμή που έκλεισε η Όλγας. Αναγκαία λύση εφόσον δεν ήθελαν με τίποτα να επιτρέψουν την αριστερή κίνηση από Όλγας προς Αμαλίας. Κάποιος κακεντρεχής και με διάθεση λογοπαιγνίου (όχι εγώ, προς θεού) θα τη χαρακτήριζε ως λύση της πλάκας. Ένας πιο συγκρατημένος τύπος θα την αποκαλούσε μεσοβέζικη. Οι ίδιοι οι κάτοικοι κλίνουν προς τον πρώτο χαρακτηρισμό, αν κρίνω από δύο σκωπτικά άρθρα που δημοσιεύθηκαν στις αρχές Σεπτέμβρη στην «Καθημερινή» και τα «Νέα».

Για να λειτουργήσει αυτή η ρύθμιση χρειάστηκε να αφαιρεθεί για καμιά εκατοστή μέτρα η αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας στο ρεύμα καθόδου της Αμαλίας, αφήνοντας τη λεωφόρο με τρεις λωρίδες σε αυτό κομμάτι. Τα άρθρα που βρήκα δεν περιείχαν κάποιο σχετικό σχέδιο οπότε αναγκάστηκα να το φτιάξω πρόχειρα στο google maps για να έχεις εποπτική εικόνα, αγαπημένε μου αναγνώστη. Σου έχω όμως και το απαραίτητο φωτογραφικό υλικό για να γίνει πιο κατανοητό το θέμα.

Φωτορομάντζο

Άντε, φτάνει με το μπλα μπλα και τη γκρίνια, πάμε επιτέλους να απολαύσουμε καμιά φωτογραφία της περίφημης ανάπλασης! Ομολογουμένως τα περισσότερα στοιχεία της παρέμβασης είναι καλαίσθητα και λειτουργικά. Φυσικά θα σχολιάσουμε και τις μικρές παραφωνίες, έννοια σου.

Κάπου εδώ θα ολοκληρώσουμε αυτό το αφιέρωμα, αγαπημένε μου αναγνώστη. Ελπίζω σύντομα ο δρόμος να παραδοθεί στην κυκλοφορία και να ανασάνει λίγο η πόλη. Καθώς το θέμα είναι αμφιλεγόμενο, θα χαρώ να διαβάσω τι πιστεύεις στα σχόλια.

Σε ασπάζομαι,

Ο μικρός κυκλοφοριολόγος