Ιστορίες του δρόμου

Πληροφοριακή σήμανση: Τι μου θύμισες τώρα…

Αγαπημένε μου αναγνώστη και πάλι κοντά σου. Πληροφοριακής σήμανσης συνέχεια σήμερα, με μία παρένθεση στα τεχνικά ζητήματα για να μοιραστώ μαζί σου μια προσωπική ιστορία από τα παλιά (και τα Παλιά) του Βόλου. Είπαμε, το συγκεκριμένο θέμα χτυπάει μια ευαίσθητη χορδή και ξυπνάει αναμνήσεις από τις ένδοξες (λέμε τώρα) μέρες της νιότης.

Πώς φτάσαμε ως εδώ;

Μεγαλώνοντας στην Αθήνα, μετακομίζοντας ύστερα στον Βόλο για σπουδές κάπου στα τέλη της προηγούμενης χιλιετίας, ανέπτυξα σε κάποια φάση ένα ενδιαφέρον – μπορείς να το πεις και κόλλημα – με τις πινακίδες των δρόμων. Αυτές τις πληροφοριακής σήμανσης εννοώ, οι υπόλοιπες είναι λίγο βαρετές εδώ που τα λέμε, κάτι τυποποιημένα κίτρινα τριγωνάκια και μπλε κυκλάκια, μάπα το καρπούζι.
Δεν οδηγούσα τότε, παντού πήγαινα με τα πόδια ή με τα ΜΜΜ. Περπατούσα λοιπόν στην πόλη με τις ώρες, παρατηρώντας το χάλι (ή αλλού την έλλειψη) των πληροφοριακών πινακίδων και άρχισα ασυνείδητα να σκέφτομαι πώς θα μπορούσαν να βελτιωθούν. Έκανα ολόκληρους νοητικούς χάρτες στο μυαλό μου για τους σωστούς προορισμούς, το βέλτιστο σημείο τοποθέτησης σε κάθε διασταύρωση και άλλα τέτοια ανώμαλα.

Βασ. Σοφίας Σύνταγμα παλιές πινακίδες
Δάσος πινακίδων στην πρόσβαση της Λεωφόρου Βασ. Σοφίας στο Σύνταγμα, αρχές του 21ου αιώνα.
Βασ. Σοφίας τεράστια πινακίδα λεωφορειόδρομου
Υπερμεγέθης πινακίδα προειδοποίησης λεωφορειοδρόμου στη συμβολή της οδού Λαμψάκου με τη Λεωφ. Βασ. Σοφίας (αρχές του 21ου αιώνα και εδώ). Είχε γεμίσει ο τόπος με αυτές τις φριχτές πινακίδες εκείνα τα χρόνια!

Μετά από κάποια ταξίδια στην Ευρώπη εκείνη την εποχή συνειδητοποίησα πόσο όμορφες και λειτουργικές είναι οι πινακίδες εκεί (και πόσο τυχερός ήμουν που μπορούσα να κάνω αυτά τα ταξίδια και να ασχολούμαι με τέτοια ιντελεξουέλ θέματα, άλλο θέμα αυτό). Με εντυπωσίασε αφενός η ποικιλία χρωμάτων των πινακίδων, αφετέρου τα διαγραμματικά σχήματα που χρησιμοποιούν, αφετρίτου (ναι, αφετρίτου) το εύρος και η ιεράρχηση των προορισμών που περιέχουν, ιδίως όσον αφορά τους τοπικούς προορισμούς στο αστικό δίκτυο.

διαγραμματική πινακίδα Μεγάλη Βρετανία
Πινακίδα προειδοποίησης κατευθύνσεων σε κυκλικό κόμβο πρωτεύουσας αρτηρίας στη Μεγάλη Βρετανία. Αγαπημένη πινακίδα! © The Highway Code, 2001. Συγγνώμη για τη φωτό κονσέρβα αλλά δεν έχω ούτε μία φωτογραφία από εκείνα τα χρόνια!

Αντίστοιχα, ταξιδεύοντας με το ΚΤΕΛ από τον Βόλο στην Αθήνα και τούμπαλιν, παρατηρούσα την πληροφοριακή σήμανση του αυτοκινητόδρομου ΠΑΘΕ, που τότε ήταν υπό κατασκευή σε πολλά σημεία από τη Χαλκίδα και πάνω. Από τη μία με εντυπωσίαζε η σαφώς πιο ολοκληρωμένη σήμανση σε σχέση με το αστικό οδικό δίκτυο (και μάλιστα πράσινη! ουάου!), από την άλλη άρχισα να παρατηρώ ότι και εκεί υπήρχαν ασυνέπειες στις αναγραφές των προορισμών (αλλού η ευθεία κατεύθυνση να λέει «Λαμία», αλλού «Θεσσαλονίκη», αλλού και τα δύο, πού και πού να πετάει και καμιά Λάρισα), άσε που σε μερικούς κόμβους έλειπαν κάποιες πινακίδες και με έπιανε το ψυχαναγκαστικό μου και ήθελα να κατέβω να το πω σε κάποιον υπεύθυνο αλλά δεν ήξερα σε ποιον. Ένα μικρό δράμα.

πλήρης σήμανση κόμβου ελληνικού αυτοκινητοδρόμου
Σχηματική διάταξη πλήρους πληροφοριακής σήμανσης δευτερεύοντος κόμβου ελληνικού αυτοκινητοδρόμου.

Η κίνηση ματ

Έφτασα λοιπόν στο τελευταίο έτος στη σχολή, το σωτήριο έτος 2003, και ήρθε η ώρα να επιλέξω θέμα για τη διπλωματική μου εργασία. 9 στους 10 συμφοιτητές/τριες μου διάλεγαν θέμα «Χωροταξικό σχέδιο νομού τάδε» (από όπου καταγόταν ο καθείς και η καθεμιά δηλαδή). Εμένα πάλι αυτό μου φαινόταν εντελώς πληκτικό, έβγαζα σπυράκια και μόνο στην ιδέα. Η σχολή βέβαια ήταν χωροταξίας αλλά ας μην το κάνουμε θέμα, λεπτομέρειες.

Εκεί λοιπόν που ήμουν σε αδιέξοδο, μου έρχεται η φαεινή ιδέα να προτείνω σαν θέμα τη μελέτη της πληροφοριακής σήμανσης κάνοντας μια κριτική θεώρηση της χωρικής και λειτουργικής διάστασης του ζητήματος, ώστε κάπως να δικαιολογηθεί η συνάφεια με το αντικείμενο σπουδών. Long shot που λένε και στον Βόλο. Και κάπου εκεί εμφανίστηκε ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη στιγμή.

Ο Παντελής Σκάγιαννης, που μας έκανε το μάθημα για τον σχεδιασμό των υποδομών, αν θυμάμαι καλά ήταν αναπληρωτής τότε. Ανοιχτός τύπος, συζητήσιμος, έκανε ωραίο μάθημα, τον είχα συμπαθήσει γιατί ήταν ο μοναδικός δάσκαλος σε μία σχολή νεοφιλελεύθερης κατεύθυνσης που είχε αναφέρει τον Μαρξ στην τάξη. Του πρότεινα το θέμα και δέχτηκε να το υποστηρίξει, αλληλούια! Μου πρότεινε ως συνεπιβλέποντα τον Μπάμπη Σκυργιάννη, που μας έκανε το μάθημα των μεταφορών και της κυκλοφοριακής τεχνικής, νομίζω ως 407 εκείνα τα χρόνια. Προφανής επιλογή, τόσο λόγω αντικειμένου (το αγαπημένο μου μάθημα όπως καταλαβαίνετε) όσο και λόγω ανθρώπου, ωραίος και προσιτός τύπος, με πολλές γνώσεις επί των κυκλοφοριακών. Ευτυχώς δέχτηκε και εκείνος, και κάπως έτσι ξεκινήσαμε! Μικρή παρένθεση, στο λινκ που ακολουθεί αγαπημένε μου αναγνώστη μπορείς να επισκεφθείς το δικό του μπλογκ «κυκλο-φ-οριακα» (με δύο παύλες, χωρίς τόνο), όπου αναδημοσιεύει τα άρθρα που γράφει στην καθημερινή βολιώτικη εφημερίδα «Μαγνησία». Εξαιρετική στήλη, έχει αισίως κλείσει τα 30 χρόνια, και εις ανώτερα.

Το λοιπόν, άρχισα να μαζεύω ό,τι υλικό μπορούσα να βρω στη βιβλιογραφία με τη βοήθεια των δύο δασκάλων, χωρίς πολύ μεγάλη επιτυχία πάντως (δεν υπήρχαν και πολλά πράγματα για το θέμα, μη φανταστείτε). Εκεί που αναθάρρησα ήταν όταν εντόπισα αρκετό υλικό τεκμηρίωσης (κώδικες οδικής κυκλοφορίας και εγχειρίδια σήμανσης με ωραία σχέδια πινακίδων) στο διαδίκτυο. Γελάς, αλλά δεν ήταν τόσο προφανές όσο ακούγεται σήμερα… Παράλληλα, κατέβηκα Αθήνα και πήρα σβάρνα τις υπηρεσίες της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Έργων του ΥΠΕΧΩΔΕ ψάχνοντας να βρω κάποια άκρη με το τι συμβαίνει σε επίπεδο προδιαγραφών. Ρωτώντας έφτασα στην πηγή. Ένα θλιβερό κτίριο στις αρχές της οδού Ιπποκράτους, όπου στεγαζόταν η Διεύθυνση Μελετών Έργων Οδοποιίας (ΔΜΕΟ/ε), κατά τα φαινόμενα αρμόδια υπηρεσία για το θέμα.

Ένας καλός υπάλληλος της Διεύθυνσης μου εξήγησε κάποια πράγματα και μου έδωσε να φωτοτυπήσω τις προδιαγραφές που σας έλεγα στο προηγούμενο επεισόδιο. Τις καθαρευουσιάνικες «Οδηγίαι συντάξεως πληροφοριακών πινακίδων με αναγραφάς λέξεων και αριθμών» και τις πιο σύγχρονες «Τεχνικές οδηγίες κατακόρυφης σήμανσης τυπικού οδικού δικτύου» που είχε συντάξει η δική του διεύθυνση. Τις έχω φυλάξει ως κόρη οφθαλμού στο αρχείο μου από τότε, την προηγούμενη εβδομάδα αποφάσισα επιτέλους να τις σκανάρω για να τις μοιραστώ μαζί σου αγαπημένε μου αναγνώστη. Με έφερε σε επαφή και με έναν μελετητή που είχε αναλάβει τότε να συντάξει τις νέες προδιαγραφές πληροφοριακής σήμανσης για λογαριασμό του υπουργείου, ο οποίος με κατατόπισε αρκετά στο ζήτημα και μου έδωσε το τεράστιο τεύχος των προδιαγραφών κατακόρυφης σήμανσης αυτοκινητοδρόμων (θυμίζω ότι εδώ μπορείς να βρεις την επικαιροποιημένη έκδοση του 2010). Να είναι καλά και οι δυο τους για τη βοήθεια. Νέες προδιαγραφές βέβαια δεν βγήκαν ποτέ, αλλά αυτό είναι άλλο θέμα.

Μετά έκανα μια γύρα στην πόλη για να φωτογραφίσω χαρακτηριστικές περιπτώσεις νέων (τότε) σημάνσεων τις οποίες θα σχολίαζα στην εργασία. Ε, μ’ αυτά και μ’ αυτά, έφτασα κάπου έναν-ενάμιση μήνα πριν την παράδοση και δεν είχα γράψει σχεδόν τίποτα. Πακέτο! Τρεχάτε ποδαράκια μου (μάλλον χεράκια μου, αν έγραφα με τα πόδια δεν θα προλάβαινα με τίποτα να τελειώσω εγκαίρως), τόσο εντατικό γράψιμο δεν έχω ξαναρίξει στη ζωή μου. Χωρίς να το καταλάβω γέμισα 350 σελίδες με ό,τι μου κατέβαινε στο κεφάλι – κάτι σαν αυτόματη γραφή! Εντάξει, χρησιμοποιούσα μεγάλη γραμματοσειρά με διάκενο 1,5 γραμμών (Times New Roman 12άρια… γελάς πάλι, αλλά ήταν της μόδας τότε) και είχα ένα κάρο εικόνες και σχέδια μέσα. Και πάλι όμως, είχα εντυπωσιαστεί που τα κατάφερα, και μάλιστα έβγαζε και αρκετό νόημα το κείμενο. Πέρα από τους δύο επιβλέποντες, ας είναι καλά τα φιλαράκια, ο Σωκ και ο Σταύρακας, που με βοήθησαν στις δύσκολες ώρες (και δεν ήταν λίγες), και κάπως έτσι ολοκληρώθηκε το έπος, κυριολεκτικά στο παρά τρία.

Και μιας και πήραμε φόρα με τα κείμενα τεκμηρίωσης, είπα να κάνω ένα pdf (άγνωστη έννοια το 2003) τη διπλωματική και να την ανεβάσω κι αυτή στο σάιτ, φορ γιορ άιζ όνλυ. Συνειδητοποίησα ότι δεν έχω κρατήσει το εξώφυλλό της, οπότε αναγκάστηκα να το ξαναφτιάξω, προσπαθώντας να μείνω όσο το δυνατόν πιστός στην αρχική σύνθεση που είχε φτιάξει ο Σταύρος. Ψιλά γράμματα, let’s not judge the book from its cover που λένε και οι φίλοι μας οι Εγγλέζοι. Ιδού, η «Πληροφοριακή Οδική Σήμανση»!

Για το κλείσιμο, θα σε αποχαιρετίσω με μερικές φωτό της εποχής (κατά την άνοιξη του 2003), οι οποίες διασώθηκαν μέσα στο αρχείο word της διπλωματικής (η τύχη των ορίτζιναλ αγνοείται).

Λεωφ. Αμαλίας Σύνταγμα παλιά προειδοποιητική πινακίδα Ελ. Βενιζέλος
Σύνταγμα, Λεωφ. Αμαλίας. Την εποχή που είχε γεμίσει το σύμπαν με πινακίδες για κάθε γούστο προς το αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος!
Σύνταγμα παλιά λευκή πινακίδα αστικού τοπωνυμίου
Σύνταγμα. Ωραία πινακίδα αστικού τοπωνυμίου (μη προβλεπόμενη στον ΚΟΚ), δυστυχώς δεν φτούρηξε για πολύ καιρό.
Βασ. Σοφίας παλιά λευκή πινακίδα προς νοσοκομεία
Λεωφόρος Βασ. Σοφίας, στο ύψος της Πλ. Μαβίλη. Άλλη μία ωραία πινακίδα εκτός ΚΟΚ, που υποδεικνύει κατεύθυνση προς νοσοκομεία σε λευκό υπόβαθρο με το σύμβολο του ερυθρού σταυρού. Ούτε αυτή κράτησε πολύ δυστυχώς.
Βόλος πινακίδα προς Πήλιο
Βόλος, οδός Αναλήψεως. Κλασική και αγαπημένη πινακίδα προς τα χωριά του Πηλίου. Άραγε να υπάρχει ακόμα;
Λεωφ. Κηφισίας πρόταση γέφυρας σήμανσης
Αναπαράσταση προτεινόμενης τοποθέτησης γέφυρας σήμανσης στη Λεωφ. Κηφισίας στο ύψος του κόμβου με τη Λεωφ. Αλεξάνδρας. Φώτοσοπ εποχής, δεν είναι κακό!

Φιλάκια!

Ο μικρός κυκλοφοριολόγος

2 Σχόλια

  1. Θανάσης

    Μετά, όταν αρχίζεις να οδηγείς -και ιδιαίτερα πριν από πλοηγούς- συνειδητοποιείς πραγματικά (α) πόσο λιγο χρόνο εχεις να δεις την πινακίδα και να αντιδράσεις στρίβοντας, φρενάροντας, κτλ., (β) πόσο σημαντικό είναι το περιεχόμενο της (τι γραφει, ποσο μεγαλα τα γράμματα, κτλ.).
    Οδηγώντας και έξω και πολύ στην Ελλάδα, συνηθίζεις μεν, αλλά αντιμετωπίζεις και πολλά ωραία και αστεία με πινακιδες… όλοι.ες έχουμε ιστορίες φαντάζομαι με λάθος στροφές που σε πηγαίνουν αλλού.
    Επόμενο θέμα οι πλοηγοί, που είναι το νεο αντίστοιχο. Τι φωνή να έχουν; τι αλγόριθμους;

  2. Σωκ

    Συγκίνηση.

    Ο Δημητρόπουλος (2003)* έχει θέσει τον παγκόσμιο πήχη του “πόσο μπορεί ένας άνθρωπος να εντείνει την εξειδίκευση ενός ζητήματος” (και κατ’ επέκταση του πόσο μπορεί να διευρύνει ένας άνθρωπος το επιστητό), χωρίς υλικές απολαβές, αλλά έχοντας ως κινητήριο μοχλό την όρεξη – το πάθος και ως εφόδια τις προσωπικές του ικανότητές.

    Ως εκ τούτου, αποτελεί (μεταξύ άλλων) τη ζωντανή απόδειξη, ότι η επιστημονική έρευνα και η πρόοδος είναι με πανέμορφο τρόπο εφικτές σε ένα μη καπιταλιστικό πλαίσιο.

    *https://paradromos.gr/wp-content/uploads/2023/07/Pliroforiaki-Odiki-Simansi-Dimitropoulos-2003.pdf

Σχολίασε το

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

© 2024 paradromos

geo.dimis.79@gmail.com