Ιστορίες του δρόμου

Bottlenecks

Αγαπημένε μου αναγνώστη σήμερα ο τίτλος είναι αγγλικούρα, όπως θα έλεγε και μία ψυχή. Δεν το κάνω για να πουλήσω μούρη (εντάξει, το κάνω λίγο και γι’ αυτό), αλλά δυστυχώς η πλούσια ελληνική γλώσσα, που όλες τις βάζει κάτω από πλευράς περιεχομένου και νοήματος (και για μία ψήφο δεν κατάφερε να γίνει παγκόσμια ως γνωστόν, μη μου τα θυμίζετε τώρα και στενοχωριέμαι), εδώ δεν τα κατάφερε τόσο καλά όπως με το φιλότιμο. Θα μπορούσα να πω μποτιλιαρίσματα (ωραία λέξη, γεμάτη, που παρεμπιπτόντως έχει γαλλική προέλευση, χοχοχο), αλλά αυτό δεν θα απέδιδε πλήρως το νόημα που θέλω να εκφράσω, καθώς το μποτιλιάρισμα χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια κατάσταση κυκλοφοριακής συμφόρησης με κάπως ουδέτερο τρόπο, χωρίς να αξιολογεί πώς και γιατί μας προέκυψε η συμφόρηση ετούτη. Τη δέχεται κάπως μοιρολατρικά θα έλεγα. Απλά συμβαίνει, τι να κάνουμε, υπομονή, θα φτάσουμε κάποια στιγμή.

Εν αντιθέσει, το bottleneck αναφέρεται επί τούτου στην κυκλοφοριακή συμφόρηση που δημιουργείται εξαιτίας της στένωσης ενός δρόμου. Με τον γνωστό περιγραφικό τρόπο των Αγγλοσαξόνων, παίρνει μια κυριολεκτική έννοια, τον λαιμό του μπουκαλιού, ο οποίος είναι φτιαγμένος για να περιορίζει τη ροή του υγρού από το εσωτερικό της φιάλης προς τον έξω κόσμο (συνήθως το ποτήρι μας, ενίοτε το λαρύγγι μας αν είμαστε σε μεγάλα κέφια) και τη χρησιμοποιεί μεταφορικά, για να περιγράψει το σημείο όπου ο δρόμος στενεύει, με αποτέλεσμα να δημιουργείται συμφόρηση (εδώ που τα λέμε, έχει μια λογική η μεταφορική χρήση της λέξης… στον τομέα των μεταφορών! δεν το περίμενες, έτσι; πες αλήθεια).

Ε, αυτό ακριβώς το πρόβλημα θέλω να κουβεντιάσω μαζί σου σήμερα αγαπημένε μου αναγνώστη. Τις τεχνητές στενώσεις του οδικού δικτύου της πόλης, που συμβάλλουν τα μάλα σε καταστάσεις κυκλοφοριακής συμφόρησης, ενίοτε και μειωμένης οδικής ασφάλειας. Αν είχαμε κάποια ωραία ελληνική λέξη για ετούτο το πράγμα θα τη χρησιμοποιούσα ευχαρίστως. Δεν έχουμε όμως, καλώς ή κακώς. Η στένωση είναι ό,τι καλύτερο μου έρχεται αυτή τη στιγμή στο μυαλό, αλλά δεν με τρελαίνει. Παραπέμπει συνειρμικά σε στένωση αορτής και δεν μου πάει. Bottlenecks λοιπόν και σ’ όποιον αρέσει!

Η ηρωική έξοδος της Φιλελλήνων

Οδός Φιλελλήνων. Συνέχεια της οδού Σταδίου, μέρος του εθνικού οδικού δικτύου, παράλληλη και αντίρροπη της Λεωφόρου Αμαλίας, στην οποία συμβάλλει στο ύψος του Ζαππείου. Πρόκειται για οδό τεσσάρων λωρίδων κυκλοφορίας, η μία εκ των οποίων είναι λεωφορειολωρίδα, εξυπηρετώντας τη διέλευση πολλών γραμμών λεωφορείων και τρόλεϊ.

Να σημειώσουμε ότι η Αμαλίας με τη Φιλελλήνων λειτουργούν συμπληρωματικά, σαν ζεύγος μονοδρόμων, με την Αμαλίας να εξυπηρετεί την κίνηση από Βασ. Όλγας προς Σύνταγμα και τη Φιλελλήνων το αντίθετο. Επί της Αμαλίας κινείται επίσης το τραμ, ενώ εξυπηρετείται και η αντίρροπη κυκλοφορία λεωφορείων, ταξί και οχημάτων ανάγκης, συμπληρωματικά με το κύριο ρεύμα της Φιλελλήνων.

Φιλελλήνων Κυδαθηναίων Πλάκα
Οδός Φιλελλήνων, στο ύψος της Κυδαθηναίων. Τρεις λωρίδες κυκλοφορίας για τα Ι.Χ. και μία λεωφορειολωρίδα εξασφαλίζουν εν γένει ικανοποιητικές συνθήκες κίνησης για όλα τα οχήματα (στη φωτό μας τα χάλασαν τα παρανόμως σταθμευμένα σχολικά, αλλά δεν είναι ο κανόνας στη συγκεκριμένη οδό).

Ως εδώ όλα καλά, τάξη και αλφαδιά. Ω του θαύματος όμως… μια έκπληξη περιμένει τους ανυποψίαστους οδηγούς καθώς φτάνουν στο τέρμα της Φιλελλήνων, στο ύψος της αγγλικανικής εκκλησίας. Κλειστή αριστερή στροφή 90 μοιρών, σε συνδυασμό με απώλεια της δεξιάς λωρίδας (της λεωφορειολωρίδας) λόγω έλλειψης χώρου στο τελευταίο τμήμα προς την Αμαλίας και, για το κερασάκι, η αριστερή λωρίδα επιτρέπει την κίνηση προς τα αριστερά στην Αμαλίας για λεωφορεία και τρόλεϊ, με διαφορετική φάση σηματοδότησης σε σχέση με το κύριο ρεύμα που συνεχίζει προς τα δεξιά.

Φιλελλήνων στροφή Αμαλίας
Τέρμα οδού Φιλελλήνων προς την Αμαλίας. Κλειστή αριστερή στροφή χωρίς ορατότητα και οι 4 λωρίδες μετατρέπονται από το πουθενά σε 2,5, μιας και η δεξιά λωρίδα χάνεται ενώ η αριστερή επιτρέπει την κίνηση και προς τα αριστερά. Σχεδιασμός που σκοτώνει…

Περιττό να σας πω ότι όποτε οδηγώ σε αυτό το σημείο φροντίζω να μπω στη μεσαία λωρίδα πριν τη στροφή για να αποφύγω δυσάρεστες εκπλήξεις στη συνέχεια. Εκπλήξεις, όπως ένα σταματημένο τρόλεϊ που περιμένει να ανοίξει το (σύντομης διάρκειας) φανάρι της αριστερής στροφής αναγκάζοντάς με να επιστρατεύσω τα (κάθε άλλο παρά εξαιρετικά) αντανακλαστικά μου για να αποφύγω να πέσω πάνω του ή σε κάποιο άλλο όχημα που κινείται δίπλα μου. Αν έχετε κι εσείς αμφιβολίες για τον χρόνο αντίδρασής σας, να θυμάστε, πάντα στη μεσαία λωρίδα πριν τη στροφή της Φιλελλήνων!

Φιλελλήνων Αμαλίας κόμβος
Το τρόλεϊ περιμένει το φανάρι για να στρίψει αριστερά, αγνοώντας τα δεινά που προκαλεί η αισθητή του παρουσία στους ανυποψίαστους οδηγούς που κινούνται πίσω του.
Φιλελλήνων Αμαλίας φανάρι
Ιδού και η σχετική σήμανση και φωτεινή σηματοδότηση, που νομιμοποιεί τον απαράδεκτο σχεδιασμό του συγκεκριμένου σημείου.

Όλη αυτή η αηδία ουσιαστικά γίνεται για να μπορέσει το τρόλεϊ 12 «Ζάππειο-Περιστέρι» να προσεγγίσει την αφετηρία του επί της Αμαλίας μπροστά από τον Εθνικό Κήπο. Και, μιας και κοντά στον βασιλικό ποτίζεται κι η γλάστρα, εκμεταλλεύονται την ευκαιρία της αριστερής στροφής και διάφοροι ακόμα επιτήδειοι, από Ι.Χ. μέχρι ταξί και τουριστικά λεωφορεία.

Φιλελλήνων Αμαλίας αριστερή στροφή
Ο φίλος με το μπλε λεωφορείο αποφάσισε να εκμεταλλευθεί την αριστερή στροφή για να επιστρέψει προς Σύνταγμα.

Τι μπορεί να γίνει για να διορθωθεί το πρόβλημα; Απλά, απλούστατα, να απαγορευθεί η αριστερή στροφή και τα τρόλεϊ να στρίβουν προς το Σύνταγμα από την οδό Σουρή λίγο νωρίτερα. Αν πάλι αυτό δεν είναι εφικτό λόγω της στενότητας του κόμβου Φιλελλήνων-Σουρή, ας αλλάξει θέση η αφετηρία του 12, να πάει π.χ. στην Όθωνος, όπως το Χ95. Big deal…

Να σας πω πάντως την αμαρτία μου, σε πιο μακροπρόθεσμο επίπεδο, η πρότασή μου είναι να μεταφερθεί η γραμμή του τραμ από την Αμαλίας στη Φιλελλήνων ώστε να λυθεί οριστικά το πρόβλημα οδικής ασφάλειας που δημιουργεί η κλειστή αριστερή στροφή στο τέλος του δρόμου. Σε αυτό το πλαίσιο, η κυκλοφορία των οχημάτων θα εξυπηρετείται αμφίδρομα μέσω της Αμαλίας που έχει επαρκές πλάτος και η Φιλελλήνων μετατρέπεται σε πεζόδρομο – τροχιόδρομο. Η συγκεκριμένη χάραξη μπορεί να συνδεθεί με μια πιθανή επέκταση του τραμ κατά μήκος της Σταδίου. Ποτέ δεν ήμουν φαν της γνωστής πρότασης επέκτασης του τραμ στην Πανεπιστημίου, την οποία (ευτυχώς κατ’ εμέ) έφαγε η μαρμάγκα του μικρού-μεγάλου περιπάτου (να λέμε και τα καλά του). Σε παράλληλη χάραξη με το τραμ κατά μήκος του διαδρόμου Σταδίου-Φιλελλήνων μπορεί επίσης να δημιουργηθεί ένας ωραιότατος μητροπολιτικός ποδηλατόδρομος.

Αλλά για αυτή την ιδέα θα σας μιλήσω κάποια άλλη φορά, ας επιστρέψουμε στη στείρα κριτική πάλι!

Φιλελλήνων μποτιλιάρισμα
Η κλειστοφοβική αριστερή στροφή της Φιλελλήνων στα καλύτερά της.

Ο άμπαλος σχεδιασμός της Αθανασίου Διάκου

Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Η οδός Αθανασίου Διάκου είναι το τέρμα της Λεωφόρου Βουλιαγμένης, από την Καλλιρόης ως την Αμαλίας. Παρένθεση. Αυτή τη μανία του νονού της πόλης να ονοματίζει διαφορετικά το τελευταίο τμήμα μιας οδού δεν την καταλαβαίνω ομολογώ. Η Ασκληπιού που γίνεται για 50 μέτρα Ρήγα Φεραίου. Η Βουλιαγμένης που γίνεται για 100 μέτρα Αθανασίου Διάκου. Η Λυκαβηττού που για 200 μέτρα γίνεται Αμερικής και συνεχίζει ως Κολοκοτρώνη. Σαν κάτι ταλαίπωρα παιδιά, που σιχτιρίζουν μια ζωή όταν πρέπει να γράψουν το όνομά τους, που συνδυάζει 2-3 προγόνους τους…

Κλείνει η παρένθεση της ονομασίας, πάμε να δούμε την ουσία. Λοιπόν, το ρεύμα προς Βουλιαγμένης έχει δύο λωρίδες κυκλοφορίας και μία λωρίδα παρόδιας στάθμευσης που χρησιμοποιείται κυρίως για να εξυπηρετήσει τα παρακείμενα ξενοδοχεία. Υπάρχει ένα κρίσιμο σημείο, όπου η οικοδομική γραμμή κλείνει προς τα μέσα, με αποτέλεσμα να χωρούν ίσα ίσα δύο λωρίδες κυκλοφορίας. Σε αυτά τα 20 μέτρα είναι πολύ σημαντικό να μην σταθμεύει κανείς. Ε, δυστυχώς δεν συμβαίνει πάντα, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα ωραιότατο μποτιλιάρισμα, με την κυριολεκτική έννοια του bottleneck.

Αθανασίου Διάκου στύλοι Ολυμπίου Διός
Οδός Αθανασίου Διάκου, στο ρεύμα προς Βουλιαγμένης. Εδώ βλέπουμε την ιδανική κατάσταση, όπου το κρίσιμο στενό σημείο στο βάθος είναι ανοιχτό.
Αθανασίου Διάκου μποτιλιάρισμα
Το λευκό τουριστικό λεωφορείο είναι παράνομα σταθμευμένο στο στενό σημείο της Αθανασίου Διάκου, αναγκάζοντας το μωβ λεωφορείο και το μαύρο όχημα να χωθούν στην αριστερή λωρίδα προκαλώντας ένα ωραιότατο μποτιλιάρισμα. Ελπίζω να με συγχωρέσετε για το θολό τζάμι, είχε τελειώσει το υγρό στους υαλοκαθαριστήρες…

Για να ολοκληρωθεί ο σούπερ σχεδιασμός, 30 μέτρα πιο κάτω, στο φανάρι, έχουμε άλλη μια φανταστική περίπτωση όπου η αριστερή στροφή επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση για τα τρόλεϊ. Εδώ μιλάμε για τα τρόλεϊ του Παγκρατίου, 2, 4 και 11, τα οποία από την ώρα που έκλεισε η Λεωφ. Βασ. Όλγας για τα οχήματα εκτράπηκαν μέσω Αθανασίου Διάκου και Αρδηττού. Άλλη μία αρνητική παρενέργεια που συνδέεται με το κλείσιμο της Βασ. Όλγας, η οποία ευτυχώς φαίνεται ότι θα αποκατασταθεί όταν παραδοθεί και πάλι μερικώς στην κυκλοφορία η Όλγας σύμφωνα με τη δέσμευση της νέας δημοτικής αρχής. Ελπίζω μόνο να θυμηθούν να συντονίσουν το θέμα με τον ΟΑΣΑ, μην ξεχαστεί για πάντα η άμπαλη διαδρομή του τρόλεϊ από Αθανασίου Διάκου. Αυτονόητο; Ίσως. Το καταθέτω για να υπάρχει καλού κακού…

Αθανασίου Διάκου Καλλιρόης φανάρι
Στον κρίσιμο κόμβο Βουλιαγμένης-Καλλιρόης όπου απαγορεύεται ορθώς η αριστερή στροφή, επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση για τα εκτοπισμένα τρόλεϊ της Λεωφ. Βασ. Όλγας. Άλλη μία τραγική επιλογή.
Αθανασίου Διάκου Καλλιρόης αριστερή στροφή
Ο φακός του Google έπιασε το τρόλεϊ επί το έργον. Πιθανά να ακολούθησε στη ζούλα και το Ι.Χ. από πίσω, δεν θα το μάθουμε ποτέ… Πηγή υποβάθρου: Google Maps.

Τα τρία δύο στην οδό Εθνικής Αντιστάσεως

Ας ξεκινήσουμε και εδώ με τα βασικά, γιατί το όνομα δεν είναι πολύ γνωστό. Οδός Εθνικής Αντιστάσεως. Είναι αυτός ο άχαρος δρόμος που κινείται αντίρροπα με τη Λεωφ. Βουλιαγμένης από το μετρό του Αγίου Δημητρίου προς την Αθήνα, όπου η Βουλιαγμένης χάνει τη μεγαλοπρέπειά της και μετατρέπεται σε έναν ταπεινό μονόδρομο τριών λωρίδων με το ζόρι. Οι περισσότεροι την αναφέρουμε ως Ηλιουπόλεως αλλά είναι λάθος, η ονομασία αυτή ισχύει πιο κάτω, μετά τη Γυμναστική Ακαδημία. Μικρό το κακό.

Το πραγματικό κακό είναι στο απίστευτο σημείο όπου, χωρίς καμιά απολύτως προειδοποίηση, οι τρεις λωρίδες της οδού γίνονται δύο. Έτσι, απλά. Μιλάμε για εγκληματικό σχεδιασμό σε έναν δρόμο με πολύ αυξημένη κίνηση όλη τη μέρα. Και είναι έτσι, απαράλλαχτος, όσα χρόνια θυμάμαι τον εαυτό μου. Δεν ξέρω αν έχει γίνει ποτέ κάποιο ατύχημα, δεν θα μου έκανε καθόλου εντύπωση πάντως. Ευτυχώς οι γενικότερες συνθήκες του δρόμου δεν ευνοούν την ανάπτυξη υψηλών ταχυτήτων, οπότε το πρόβλημα κατά βάση περιορίζεται στο μποτιλιάρισμα που δημιουργείται από αυτή την απροειδοποίητη στένωση του δρόμου.

Εθνικής Αντιστάσεως Άγιος Δημήτριος επικίνδυνη στένωση
Οδός Εθνικής Αντιστάσεως. Μείωση λωρίδων κυκλοφορίας χωρίς καμία προειδοποίηση ή σχετική κυκλοφοριακή διευθέτηση σε ένα εντελώς ανυποψίαστο σημείο. Πηγή υποβάθρου: Google Maps.

Δεν το συζητάμε, απαιτείται ανασχεδιασμός του συγκεκριμένου σημείου… χτες. Πώς; Με απόσπαση της λωρίδας που περισσεύει λόγω του στενέματος της οδού για αριστερή στροφή στον προηγούμενο κόμβο με την οδό Αισχύλου. Ή κάτι παρεμφερές, αρκεί να είναι σχεδιασμένο και να συνοδεύεται από την κατάλληλη ρυθμιστική σήμανση.

Τα τέσσερα δύο στο Χαϊδάρι

Χαϊδάρι. Λεωφόρος Αθηνών, γνωστή και ως Καβάλας από την παλαιότερη ονομασία της (άλλη μία επιτυχία του νονού της πόλης). Στο ύψος του Δαφνίου, λίγο πριν τη συμβολή με την Ιερά Οδό, οι τέσσερις λωρίδες κυκλοφορίας του ρεύματος προς Σκαραμαγκά-Κόρινθο γίνονται δύο μέσα σε απόσταση 100 μέτρων. Το αποτέλεσμα; Τεράστια μποτιλιαρίσματα με ουρές χιλιομέτρων όλη την ώρα, μιας και η συγκεκριμένη αρτηρία αποτελεί την έξοδο της Αθήνας προς τη Δυτική Αττική (Ελευσίνα, Μέγαρα, κλπ.) και την Πελοπόννησο, εξυπηρετώντας πλήθος μετακινήσεων για εργασία ή αναψυχή.

Αθηνών Χαϊδάρι 4 λωρίδες
Λεωφ. Αθηνών, 4 άνετες λωρίδες κυκλοφορίας από τον Κηφισό μέχρι το φανάρι της οδού Μυστρά στο ύψος του Δαφνίου. Στο βάθος προμηνύονται προβλήματα. Πηγή υποβάθρου: Google Maps.
Αθηνών Χαϊδάρι οι 4 λωρίδες γίνονται 3
Μετά το φανάρι της Μυστρά, μας εγκαταλείπει η δεξιά λωρίδα και ετοιμάζεται να κάνει το ίδιο και η διπλανή της. Πηγή υποβάθρου: Google Maps.
Αθηνών Χαϊδάρι οι 3 λωρίδες γίνονται 2
50 μέτρα πιο κάτω κλείνει άλλη μία λωρίδα, θα πρέπει να βολευτείτε με δύο μέχρι το Σκαραμαγκά. Πηγή υποβάθρου: Google Maps.
Αθηνών Σκαραμαγκάς μποτιλιάρισμα
Ένα χιλιόμετρο πιο κάτω, κάπως έτσι είναι ένα τυπικό μποτιλιάρισμα ένα σαββατιάτικο πρωινό.

Θα πείτε, και τι να κάνουμε; Αφού ο δρόμος στενεύει, από τη μία μεριά ένα εκκλησάκι, από την άλλη ένας αρχαιολογικός χώρος, δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια. Θα διαφωνήσω. Με λίγο δημιουργικό σχεδιασμό και ελαφρύ στένεμα των λωρίδων κυκλοφορίας θα μπορούσαν να εξασφαλιστούν 3+3 λωρίδες στο κρίσιμο τμήμα μέχρι τον Σκαραμαγκά και τη λίμνη Κουμουνδούρου, και να ανασάνει κάπως η έξοδος της πόλης.

Όσα είδαμε σήμερα αγαπημένε μου αναγνώστη είναι τυπικά παραδείγματα όπου ο κακός σχεδιασμός δημιουργεί (ή ενισχύει) προβλήματα κυκλοφοριακής συμφόρησης αλλά και μειωμένης οδικής ασφάλειας. Δεν λέω ότι αν επιλυθούν θα εξαφανιστεί ως διά μαγείας το μποτιλιάρισμα από τους δρόμους του λεκανοπεδίου, υποστηρίζω όμως ότι η αντιμετώπισή τους μέσω σχετικά απλών μέτρων μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην ελάφρυνση του προβλήματος. Περιμένω και τη δική σου γνώμη στα σχόλια. Καλή Κυριακή!

Ο μικρός κυκλοφοριολόγος

1 Σχόλιο

  1. Αργύρης

    Αγαπημένο θέμα το ποίο πάντα μου πορκαλούσε εγκεφαλικά από το πόσο χωρίς λόγο συμβαίνει και το ποίο, φυσικά, οι ντόπιοι αγνοούν ως κάτι φυσιολογικό.

Σχολίασε το

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

© 2024 paradromos

geo.dimis.79@gmail.com